2022 - "J'en suis peu fier"
10 ➤ 1
#10 Florence + The Machine - Free
Vorig jaar trapte ik mijn jaarlijstje af met de vraag of we ooit “De Langste Nacht” van Goldband zouden kunnen vieren – we waren net wéér in een lockdown gegaan en de hoop op vrijheid was tot onder het nulpunt gedaald. Relatief snel ging dit jaar de wereld weer open en daarmee stapelden de soundtracks voor het herontdekken van ons sociale leven zich op. We zagen opnieuw de kleurrijke pracht van de wereld dankzij het optimistische ‘Multicolor’ van Son Mieux. We dansten op verkapte corona-referenties in het Nederlandstalige festivalanthem ‘Noodgeval’ van Goldband. En we werden eraan herinnerd dat de wereld er nooit meer hetzelfde uit zou zien in het verdacht vrolijke ‘As It Was’ van Harry Styles – de grootste #1-hit allertijden. Rode lijn: allemaal synth-gedreven liedjes die zo in de jaren ’80 zou kunnen plaatsen. In dat kader past ook ‘Free’, de comebacksingle van Florence + The Machine die eigenlijk over het leven met een angststoornis gaat en hoe muziek daarin een rol kan spelen (“it picks me up / it puts me down”). Maar die wisselende stemmingen waren herkenbaar voor iedereen die dit jaar weer naar een festival, concert of feestje ging zonder afstand te houden: natuurlijk dansten we graag, maar het voelde ook weer vreemd. Maar de muziek sleept ons er doorheen en: JA! We zijn weer vrij en dat mogen we vieren.
#9 Froukje - Zonder Gezicht (ft. S10)
Vlak voordat de coronapandemie uitbrak stonden zowel Froukje als S10 op het punt van doorbreken. Froukje was net de postergirl van de klimaatbeweging geworden met het alarmerende ‘Groter Dan Ik’. S10 had het momentum te pakken na de documentaire ‘Storm om mij heen’, uitgebracht rondom haar eerste album waarin ze durft te praten over haar innerlijke demonen. De coronacrisis heeft hun carrières echter niet in de kiem gesmoord, misschien zelfs als katalysator gewerkt: de behoefte aan herkenbare, Nederlandstalige teksten lijkt tijdens de crisis alleen maar groter geworden en de knaldrang na afloop van de lockdown konden ze maximaal uitventen. Froukje profiteerde door het vaderlandse festivalpubliek te veroveren, S10 werd aangewezen voor het songfestival en bereikte een miljoenenpubliek met haar authentieke optreden. ‘Zonder gezicht’ was de samenwerking van de twee (inmiddels) BFF’s en bevat alle elementen die hun beider muziek zo sterk maakt: diepgaande teksten die helder en down-to-earth worden gebracht, voldoende catchy melodieën om in het oor te springen maar ook met dat rauwe rafelrandje dat de struggle van hun generatie hoorbaar maakt.
#8 Danger Mouse & Black Thought - Aquamarine (ft. Michael Kiwanuka)
Een samenwerking van twee crossover-grootheden plus een hedendaagse kameleon – dat kan alleen maar iets moois opleveren, en dat deed het ook. Brian Burton aka Danger Mouse zat achter het werk van veelzijdige bands als Gorillaz, Gnarls Barkley en Broken Bells; Black Thought was mede-oprichter van The Roots, de band die hiphop naar rockfestivals bracht. Vul het aan met Michael Kiwanuka, een funk/soul ster die zowel op North Sea Jazz als op Lowlands de mainstage bestiert. Samen maakten ze ‘Aquamarine’, het hoogtepunt van het veelzijdige hiphopalbum ‘Cheat Codes’. Het bevat creatieve sampling en een feilloze productie waarmee een kleurrijk geluid wordt neergezet, aangevuld met krachtige raps door Black Thought die dankzij complexe rijmschema’s een prettige flow neerzet met een strakke delivery. Van echte hiphopfans komt kritiek: dit is geen échte hiphop en het klinkt gedateerd. Ja, de beat is misschien wat 2005 – maar ik ben zelf ook geen trap-fan (Travis Scott klinkt over 15 jaar ook gedateerd) en vind juist die boom-bap hier wat prettiger in het gehoor liggen. En de bijdrage van Kiwanuka is inderdaad vooral om te zorgen dat het een toegankelijk liedje wordt. Maar is daar wat mis mee? Als deze muziek als toegang dient voor mensen om meer hiphop te gaan luisteren en te belanden bij Kendrick Lamar, Joey Bada$$ of Denzel Curry – dan is dat in zichzelf al de moeite waard. Absolute toptrack wat mij betreft.
#7 Paolo Nutini - Through the Echoes
Het was een jaar waarin bands die zich in de ‘00s vestigden eigenlijk vooral meer van het zelfde deden – Arctic Monkeys, Arcade Fire, Muse – oké, de Editors sloegen rechtsaf maar daar waren de meningen ook over verdeeld. Het is dan wel prettig om te zien dat er artiesten zijn die zichzelf wél op een succesvolle manier herontdekken. Paolo Nutini is zo iemand. Elk album tot nu toe had wel een andere blauwdruk: de onbezorgde indie pop van ‘These Streets’ uit 2006, de vrolijke reggae-ska van ‘Sunny Side Up’ uit 2009 tot en met de serieuze soul van ‘Caustic Love’ uit 2014 (met sleuteltrack ‘Iron Sky’). Dat laatste beviel me wel: de gepassioneerde voordracht van een soulzanger, inclusief soms een gestage opbouw tot een ferme uithaal, paste goed bij de rasperige stem van Nutini. En dan was daar dit jaar het album ‘Last Night in the Bittersweet’, een album dat weer meer de rockkant op neigt met soms ingetogen, soms rauwe folkmuziek. Het gaat veel kanten op, maar het mooist vond ik het intense ‘Through the Echoes’, een liedje over existentiële mijmeringen met je geliefde. Verpakt als een onbezorgd en lieflijk indie-liedje met een vleugje heartland rock, sluimert op de achtergrond de emotie die af en toe weer explodeert in zo’n vurige uithaal. Uiteindelijk valt de muziek weg en draagt de fantastische stem van Paolo Nutini het liedje naar het einde. Alleen al door de vocalen zou dit liedje weleens tijdlozer kunnen blijken dan alle andere singles die dit jaar uitkwamen.
#6 Björk - Atopos
Ik ben niet per se een Björk-fan. Na de jaren ’90 ben ik haar muziek wat uit het oog verloren. Ik wijt dat graag aan haar, omdat haar latere werk veel avant-gardistischer is dan de hits die ze in de nineties scoorde. Waarheid is eerder dat haar muziek minder toegankelijk werd en je dus echt moeite moest doen om in een album te komen – en ik soms gewoon die toewijding mis om écht voor een Björk-album te gaan zitten. Dit jaar begon ik aan ‘Fossora’, haar tiende album, en na de eerste track ‘Atopos’ wist ik het zeker: dit zou niks voor mij worden. Een ratjetoe van basklarinetten, industriële beats die tegen het einde op Defqon.1-tempo komen en dan nog haar wat zijige, te overduidelijk gearticuleerde vocalen. En die clip? Dat was helemaal een WTF-moment. Maar in de maanden erna is er geen liedje geweest dat ik zo vaak opnieuw heb opgezet. Als een soort verslaving had ik behoefte om Björk verkleed als een paddenstoel te zien fistpumpen op de gabberbeats van de Indonesische producer Kasimyn. ‘Atopos’ is vreemd, maar in al zijn vreemdheid ook urgent in de bijzondere tijd waar we in leven en misschien daarom ook wel zo toepasselijk. Het zien van chaos doet de behoefte aan chaos toenemen en dat is precies wat Björk doet: chaos creëren. Haar oproep om te “connecten” is daarin een lichtpuntje en biedt houvast in een verder apocalyptische track die niemand anders op deze manier zou kunnen maken.
#5 Black Country, New Road - The Place Where He Inserted the Blade
Kort voor de release van hun geanticipeerde tweede album ‘Ants from Up There’, begin dit jaar, verliet frontman Isaac Wood vanwege mentale problemen de band Black Country, New Road. Het album werd, opnieuw, met lof overladen maar de vingerafdruk van de kenmerkende praatzang van Wood zat op elke track. Je zou denken dat de band daarmee einde oefening zou zijn, of in elk geval tijd nodig zou hebben om zichzelf opnieuw uit te vinden. Niets is minder waar. Met de overgebleven bandleden vingen ze zijn afwezigheid op, brachten ze in november alweer een EP uit en zijn ze gaan touren: dit jaar alweer op o.a. Primavera en Zeitgeist en volgend jaar door heel Europa. Het toont de veerkracht van een groep creatieve muzikanten die niet snel in beperkingen denkt. ‘The Place Where He Inserted the Blade’, een emotioneel zwaartepunt tegen het einde van het album, is in feite de afscheidsbrief van Wood waarin hij iemand ontmoet die beschadigd is en hem/haar probeert te helpen. Muzikaal gezien is het zo gevarieerd als we ze kennen: beginnend en eindigend als een verstilde pianoballad, maar tussendoor met een kakofonie aan arrangementen begeleid door de krachtige en toch breekbare uithalen van Wood. BC, NR blijft, samen met hun onrustigere maar net zo creatieve tegenhanger Black Midi, de vaandeldrager van de inventieve Britse post-rock scene en het pad dat ze zijn ingeslagen maakt alleen maar nieuwsgierig naar wat er gaat komen.
#4 Fred Again.. - Delilah (Pull Me Out of This)
Ja, alweer Fred. Zijn naam groeide tijdens de coronapandemie door zijn Actual Life-project, waarin hij samples van spraakmemo’s mengt met zijn melancholische housemuziek. Hij raakte diep aan onze behoefte om weer onder de mensen te komen met het lockdownanthem ‘Marea (We’ve Lost Dancing)’ – vorig jaar mijn #1. Als het succes van dat liedje de eerste trap was, volgde de tweede trap tijdens zijn Boiler Room sessie in juni van dit jaar die binnen no-time miljoenen views had. En de derde trap in zijn lancering naar sterrenstatus was de release van zijn derde (en waarschijnlijk laatste) Actual Life album in september, waarin de anderhalf jaar ervoor – de reis naar de roem – werd vastgelegd. Want hij is inmiddels een bona fide ster, die volgend jaar als headliner staat geprogrammeerd op meerdere festivals. Het is niet moeilijk te zien waarom. Zijn house is toegankelijk en heeft een emotionele kern – voor de criticus misschien zelfs zoetsappig. Maar zijn persona is meer dan dat: hij raakt met herkenbare videoclips (zie bijgaand voorbeeld), hij staat via social media dicht bij zijn fans en hij brengt hoop en optimisme in een voor veel jongeren uitermate donkere en onzekere tijd. Dat zijn doorbraak samenviel met de heropening na de lockdown en de knaldrang, mag dan ook geen verrassing zijn. ‘Delilah (Pull Me Out of This)’ vond ik het mooiste voorbeeld. Een mash-up van samples uit ‘Lost Keys’ van Delilah Montagu, een neerslachtig liedje over sociale angst, gemixt met een dromerige en opwekkende beat. Dat leidt samen tot een bitterzoete housetrack die – als ‘ie op het juiste moment wordt ingestart – zorgt voor tranen op de dansvloer.
#3 Beyoncé - CUFF IT
We zitten in een nieuw discotijdperk. Ingeluid door Bruno Mars, naar een nieuw populariteitsniveau getild door The Weeknd en Dua Lipa – en nu hoefde Queen Bey natuurlijk alleen maar te volgen. Maar hoe! Zoals altijd gaat ze volledig all-in: een compleet conceptalbum als liefdesverklaring aan dancemuziek in al haar facetten. Het is throwback, met bijvoorbeeld ‘BREAK MY SOUL’ dat een niet te missen ode brengt aan diva house uit de ‘90s en ‘VIRGO’S GROOVE’ dat zonder vocalen net zo goed een Daft Punk-track uit de vroege ‘00s had kunnen zijn, afgewisseld met moderne tracks als ‘THIQUE’ en ‘ALL UP IN YOUR MIND’ die raken aan het hippe hyperpop en trap. Ze zet zichzelf in het middelpunt op de afrobeats-achtige opener ‘I’M THAT GIRL’ maar kent haar klassiekers ook met de ode aan pionierstrack ‘I Feel Love’ van Donna Summer waar het album mee afsluit (‘SUMMER RENAISSANCE’). En alles loopt vloeiend in elkaar over, zoals een echte mixtape betaamt. Hoogtepunt is voor mij de ultiem funky discotrack ‘CUFF IT’, waar dansvloertechnisch alles aan klopt, behalve dan misschien dat dé meezingbare refreinregel in de VS moest worden weggebliept (“We gon' fuck up the night”). Maar juist omdát deze track extreem toegankelijk én tegelijkertijd licht edgy is, is het zo geniaal. Beyoncé vindt zichzelf opnieuw uit met ‘RENAISSANCE’ en doet een gooi naar de vacante titel Queen of Pop. Het album draagt de ondertitel ‘Act I’ en met de energie en urgentie waarmee Beyoncé nog de popindustrie bestormt, is dat een stuk geloofwaardiger dan toen de King of Pop in 1995 zijn album ‘History: Part I’ noemde. In de carrière van Queen Bey volgen ongetwijfeld nog vele mooie hoofdstukken – the best is yet to come.
#2 Fontaines D.C. - Jackie Down the Line
Fontaines D.C. wordt al een aantal jaar – ook door mijzelf, tijdens de eindejaarsbespreking in 2019 – op het schild gehesen als kwartiermakers voor een nieuwe post-punk revival. Hun muziek is, zeker ook op album ‘Skinty Fia’ dat dit jaar uitkwam, echter een stuk duisterder en introverter geworden. Muzikaal zijn ze duidelijk schatplichtig aan bands als Joy Division, al horen we hier ook een vleugje The Cure en The Smiths terug. Zeker ook in leadsingle ‘Jackie Down the Line’, mijn favoriete track van het album. Het heeft wel de onbevangen groove die ze op hun eerste album hadden en de zwaarmoedigheid van het tweede album, maar dan aangekleed met iets rijkere arrangementen. Dat steekt nu mooi af tegen de zang van frontman Grian Chatten, die op het eerste gehoor nonchalant klinkt – maar waarbij de gekweldheid doorsijpelt in de stellige articulatie en breekbare uithalen in de refreinen. Met “I will wear you down in time” lijkt hij mensen om zich heen, met name een potentiële minnares, te willen waarschuwen voor hemzelf – zoals Kanye West ooit deed in ‘Runaway’. Maar het kan ook een metafoor zijn voor de Iers/Britse geschiedenis, waarbij “Sally” symbool staat voor de Ieren en de refreinen met name gaan over het wantrouwen waarmee naar de Britten wordt gekeken. Hoe het ook zij – ‘Jackie Down the Line’ is in al zijn facetten één van de meest beklijvende liedjes van het jaar en Fontaines D.C. geeft een nieuw gezicht aan melodieuze somberheid.
#1 Stromae - L'Enfer
In 2009 had je nog kunnen denken dat Stromae een eendagsvlieg was en dat ‘Alors on Danse’ niet meer dan een late poging om mee te liften op de balkan house-hype. In 2013 kon je nog denken dat het album ‘Racine carrée’, met daarop het pijnlijk prachtige ‘Formidable’, de commerciële hit ‘Papaoutai’ en endorfine-kanonnen ‘Ta Fête’ en ‘Tous les Mêmes’ een toevallig schot in de roos was en dat alle bespiegelingen over “de nieuwe Aznavour” nog maar even de tand des tijds moesten doorstaan. Maar de comeback dit jaar was alles wat we hadden gehoopt en meer. Met het album ‘Multitude’ slaagde hij erin zowel de gunst van de critici als van het grote publiek te krijgen en hij versterkte dat met een waanzinnige larger than life-liveshow die op vele festivalweides te zien was (en is, volgend jaar). ‘L’Enfer’ is daar het perfecte voorbeeld van: een hit op de radio en in de Top 40 en hoog in de jaarlijsten van alternatieve muziekplatforms als 3voor12 en StuBru. Maar ook met memorabele performances: het onverwachte interview-wordt-optreden in het Franse journaal én een esthetisch magnifieke uitvoering in Matthijs Gaat Door. Muzikaal een groots lied, dat ingetogen begint maar in het refrein als een onweer losbarst met een aanzwellend koor en een drop met een knipoog naar het trendy future bass – het klinkt daardoor bijtijds, maar zal door de subtiliteit van de verwijzing nooit gedateerd klinken. Tekstueel is het helemaal urgent: hij zingt onomwonden over depressie en suïcidale gedachten (“J'ai parfois eu des pensées suicidaires et j'en suis peu fier”) en sluit daarmee aan in de pogingen om zelfdoding uit de taboesfeer te krijgen. Dat een wereldster – want ja, zo mogen we hem toch wel zien – dit doet, verdient lof. Stromae is een groot artiest, een kunstenaar, en ik raad aan om elke poging om hem aan het werk te kunnen zien met beide handen aan te grijpen.
Volledige lijst
| 1 | L’enfer | Stromae |
| 2 | Jackie Down The Line | Fontaines D.C. |
| 3 | CUFF IT | Beyoncé |
| 4 | Delilah (pull me out of this) | Fred again.. |
| 5 | The Place Where He Inserted the Blade | Black Country, New Road |
| 6 | Atopos | Björk |
| 7 | Through The Echoes | Paolo Nutini |
| 8 | Aquamarine (feat. Michael Kiwanuka) | Danger Mouse & Black Thought |
| 9 | Zonder Gezicht | Froukje |
| 10 | Free | Florence + The Machine |
| 11 | The Heart Part 5 | Kendrick Lamar |
| 12 | Survivors Guilt | Joey Bada$$ |
| 13 | Gorilla | Little Simz |
| 14 | HENTAI | ROSALÍA |
| 15 | It’s Not Just Me, It’s Everybody | Weyes Blood |
| 16 | Sidelines | Phoebe Bridgers |
| 17 | Glimpse of Us | Joji |
| 18 | Ceci n’est pas un cliché | Charlotte Adigéry & Bolis Pupul |
| 19 | Free Yourself | Jessie Ware |
| 20 | Chicago | alt-J |
| 21 | new body rhumba (from the film White Noise) | LCD Soundsystem |
| 22 | As It Was | Harry Styles |
| 23 | Danielle (smile on my face) | Fred again.. |
| 24 | Blinded | Coloray |
| 25 | Greatest Hits | Jockstrap |
| 26 | Meli (II) | BICEP |
| 27 | New Gold (feat. Tame Impala and Bootie Brown) | Gorillaz |
| 28 | The Loneliest Time (feat. Rufus Wainwright) | Carly Rae Jepsen |
| 29 | TV | Billie Eilish |
| 30 | The Lightning I + II | Arcade Fire |
| 31 | Welcome to Hell | black midi |
| 32 | Shotgun | Soccer Mommy |
| 33 | The Tipping Point | Tears For Fears |
| 34 | in the wake of your leave | Gang of Youths |
| 35 | God Turn Me Into a Flower | Weyes Blood |
| 36 | Little Things | BigThief |
| 37 | Ur Mum | Wet Leg |
| 38 | I’M THAT GIRL | Beyoncé |
| 39 | Ik Zie Ik Zie | WIES |
| 40 | Weird Goodbyes (feat. Bon Iver) | The National |
| 41 | Bad Habit | Steve Lacy |
| 42 | N95 | Kendrick Lamar |
| 43 | Last Last | Burna Boy |
| 44 | First Class | Jack Harlow |
| 45 | Because (feat. Joey Bada$$, Russ, and Dylan Cartlidge) | Danger Mouse |
| 46 | Take My Breath | The Weeknd |
| 47 | Step By Step | Braxe + Falcon |
| 48 | In The Dark | Purple Disco Machine |
| 49 | Naar De Maan | Maan |
| 50 | The Last Goodbye | ODESZA |
| 51 | Kammy (like i do) | Fred again.. |
| 52 | Fossora | Björk |
| 53 | Fist On Acid – Techno Mix | Reinier Zonneveld |
| 54 | Bicstan | Hudson Mohawke |
| 55 | Xtasis | Nick León |
| 56 | 30003b | Wax |
| 57 | Carrot Car | Naked Flames |
| 58 | De mogelijkheid bestaat | Meetsysteem |
| 59 | Dans Mij Naar Huis | S10 |
| 60 | Michael & Quincy | Nas |
| 61 | No Gold Teeth | Danger Mouse |
| 62 | VIRGO’S GROOVE | Beyoncé |
| 63 | Simulation Swarm | Big Thief |
| 64 | Broken | The Haunted Youth |
| 65 | Bones | Soccer Mommy |
| 66 | Pharmacist | Alvvays |
| 67 | Concorde | Black Country, New Road |
| 68 | I Love You | Fontaines D.C. |
| 69 | Unconditional I (Lookout Kid) | Arcade Fire |
| 70 | Quicksand | Hatchie |
| 71 | De Diepte | S10 |
| 72 | Angelica | Wet Leg |
| 73 | Certainty | Big Thief |
| 74 | Funny Girl | Father John Misty |
| 75 | Startschot | Eefje de Visser |
| 76 | Blenda | Charlotte Adigéry |
| 77 | Feels So Good (Don’t It) | Secret Rendezvous |
| 78 | Wilde Rozen | Tabitha |
| 79 | About Damn Time | Lizzo |
| 80 | Pills |
Selah Sue |
| 81 | Good Ones | Charli xcx |
| 82 | Firefly | Shygirl |
| 83 | SAOKO | ROSALÍA |
| 84 | Do You Miss Me? | PinkPantheress |
| 85 | Billions | Caroline Polachek |
| 86 | There’d Better Be A Mirrorball | Arctic Monkeys |
| 87 | Skrting On The Surface | The Smile |
| 88 | In ár gCroíthe go deo | Fontaines D.C. |
| 89 | Anti-Hero | Taylor Swift |
| 90 | Aarde | Boudewijn de Groot |
| 91 | Lydia Wears A Cross | Julia Jacklin |
| 92 | Black Summer | Red Hot Chili Peppers |
| 93 | Walkin | Denzel Curry |
| 94 | Calm Down | Rema |
| 95 | Fils de joie | Stromae |
| 96 | Bleu (better with time) | Fred again.. |
| 97 | Feel About You – DJ Koze Remix | Melle Brown |
| 98 | Cherry | Daphni |
| 99 | Water | BICEP |
| 100 | Best Life | Alex Cameron |